Tag: Flora

Duizendblad in de Kruidwis

kruidwis - Foto: AnneTanneDuizendblad is ook van oudsher één van de beschermende kruiden die gebruikt werden voor het samenstellen van de bloementuilen die in heel wat streken in Europa in augustus geplukt werden.

In oorsprong was het wellicht een tuil die geplukt werd in de periode van de eerste graanoogst, die gewoonlijk begin augustus valt. De tuil werd op de eerste schoof gebonden, en moest de familie in het komende jaar beschermen. Waarschijnlijk is het een gebruik dat al in voorschristelijke tijden bestond, maar gekerstend werd tot ‘Hemelvaartstuilen’, die je terugvindt in streken in Oostenrijk, Duitsland, Zwitserland… en die we in Limburg (en wellicht elders in Nederland en België?) als kruidwis, kruidwesch, kroetwusch…

Lees verder “Duizendblad in de Kruidwis”

Grassen in mijn hooilandjes

mijn hooilandje - my hay meadowNa Bart en Yo ben ik de grassen in mijn tuin ook eens onder de loep gaan nemen.
Ik heb alleen de hooilandjes van dichterbij bekeken, en over het resultaat heb ik gemengde gevoelens.

Eigenlijk zijn er maar twee grassen die ik zo gauw kan terugvinden. Lees verder “Grassen in mijn hooilandjes”

Bitterzoete folklore

Dit bericht is deel 2 van 3 in de reeks Bitterzoet

Bitterzoet, Solanum dulcamara - Foto: Nuanc, Creative Commons LicenseHeel wat boeken in mijn boekenkast vermelden een aantal folkloristische gebruiken in verband met bitterzoet, maar het is wel opvallend, dat ik voor de meeste van die gebruiken slechts één bron heb (of af en toe wordt vanuit een tweede bron naar de eerste verwezen).
Maar dat de ranken van het bitterzoet traditioneel gebruikt werden, om in augustus de kruiden van de kruidwis bijeen te binden, daar zijn de meeste bronnen het wel over eens. (Over dat gebruik vertel ik in die periode allicht nog wat meer.)

In het westen van Vlaanderen, en ook in Zeeland, werd het kruid ook wel ‘Elfrank’ of ‘Alfrank’ genoemd. Mien Verdingh (in ‘Kris kras kruid’) geeft aan dat een ‘alf’ een duivel is, maar zelf vermoed ik eerder een verband met ‘alverman’. Een alverman is een aardgeest die in heel wat Vlaamse volksverhalen figureerde, en echt niet alleen in het bekende jeugdfeuilleton van lang geleden – in elk geval in de tijd dat we thuis nog geen TV hadden.

In weerwil van Mien Verdinghs duivel, lijken er toch vooral beschermende eigenschappen aan het bitterzoet te zijn toegeschreven. Zo vertelt M.C. Blöte-Obbes, dat men bitterzoet ophing in de wiegjes van jonge kinderen, en bij de dieren in de stal, om te voorkomen dat ze betoverd werden.
Ook was het één van de vele kruiden, waarvan gezegd werd dat het in de vorm van een amulet gedragen, kon helpen om (bijvoorbeeld met Kerstmis tijdens de nachtmis) de aanwezige heksen te ontmaskeren. (Bron: Tjeu Leenen, ‘Planten met een verhaal’)

Onbekend maakt onbemind

Rumex acetosa - veldzuringIn het weekend gaf Lieven David voor de Velt-afdeling Ham-Tessenderlo een voordracht met als titel ‘Onkruid vergaat niet’. Dat was dus op hooguit 4 km fietsen, en het is altijd leuk om een goeie vriend weer eens terug te zien, dus ik was samen met zoonlief van de partij.

Vooraf was aan de deelnemers gevraagd om eventueel wat onkruidjes uit eigen tuin mee te brengen.
Groot was mijn verbazing toen ik zag wat er zoal als ‘onkruid’ getoond werd: Robertskruid (ik was drie jaar geleden zo blij toen dat spontaan in mijn tuin opdook), Stinkende gouwe (dat vormt zo’n mooie ondergroei onder de berken), driekleurig viooltje (de zaailingen daarvan laat ik zorgvuldig staan), winterpostelein (dat heb ik gezaaid, om het toch maar in de tuin te krijgen)…

Lees verder “Onbekend maakt onbemind”

Eigenwijze schaduwborder

schaduwborderMet mijn titel plagieer ik schaamteloos Bart.
“Deze border heeft zo z’n eigen gedacht. Wij vinden dat goed zo, en laten hem begaan. Wilde planten en dieren mogen hier hun ding doen – zolang ze niet overdrijven. Ingrijpen gebeurt zo natuurvriendelijk mogelijk.
In ruil kregen we een arbeidsarme groene weelde waar altijd wel iets te beleven valt.”

In deze border heb ik dit jaar iets meer dan een uurtje werk gehad om te wieden, en ik verwacht niet dat daar voor de rest van het groeiseizoen nog veel zal moeten gebeuren.
Dit jaar zijn de digitalissen tamelijk nadrukkelijk aanwezig, alleen het blauw van de Nepeta x fassenii kan nog enigszins de concurrentie aan. Van dichterbij valt er nochtans heel wat meer te beleven.

Lees verder “Eigenwijze schaduwborder”

Coumarine-bevattende kruiden

Galium odoratum - lievevrouwebedstroBij planten die coumarines bevatten denken mensen al snel aan de eventuele risico’s betreffende de bloedstolling, en aan de kans op foto-toxiciteit.

Vorige week schreef Anton een boeiend stukje over , maar er was één zinnetje dat me toch verbaasde:

Hij bevat heel veel stoffen die zowel geneeskrachtig kunnen werken ofwel schadelijk kunnen zijn, van teveel thee drinken ervan (wat ik vroeger wel gedaan heb) kan je hoofdpijn krijgen. Toen ik er achter kwam dat 1 van de werkzame stoffen Cumarine is ben ik acuut met het theedrinken ervan gestopt.
Bij dit stof rinkelde een belletje van horen zeggen door mijn pa die in de schuur allerlei landbouw- en ongedierte giften had.

En Anton heeft tot op zekere hoogte gelijk: Lees verder “Coumarine-bevattende kruiden”

Je grasveld op tafel!

lentesalade

Rebecca Hartman publiceerde deze week op haar blog (The Herbwife’s Kitchen) een post met als titel: “Eat your lawn!“, “Eet je grasveld op!”, en ze start dat artikel met de vraag (mijn vertaling):

Waarom zou je je gazon maaien als je het ook kan opeten?

Nu, uit het klassieke biljartlaken-gazonnetje zal je niet gemakkelijk een behoorlijk slaatje bij elkaar plukken, maar als je in je tuin de wilde planten hier en daar de kans geeft hun gang te gaan, dan valt er heel wat extra aroma te rapen.

Lees verder “Je grasveld op tafel!”

Roosmarijn

Rosmarinus officinalis
Rosmarinus officinalis
“In de winter moet hij wel afgedekt worden”, schrijven De Kleene en Lejeune over de Roosmarijn in hun ‘Compendium van rituele Planten in Europa’. En zo’n zinnetje maakt dan, dat ik me ga afvragen in hoeverre deze plantkundigen zelf ervaring hebben met deze plant?

Hier in de Kempen heb ik al zo lang ik woon een roosmarijnstruik naast de keukendeur staan, en hoewel de winters dan niet meer zijn wat ze geweest zijn (ze hebben zich verplaatst naar de Paastijd), heeft mijn roosmarijn nog nooit een dekentje over zich heen gehad in de winter, of het moest er één van sneeuw zijn.

Lees verder “Roosmarijn”

Groenkoeken!

Taraxacum officinale - Paardenbloem. Foto: AnneTanne - Creative Commons License

Afgelopen weekend hebben we voor de eerste keer dit jaar weer groenkoeken gegeten, boekweitpannenkoeken met veel vers voorjaarsgroen.

Als Moe, mijn grootmoeder, vroeger pannenkoeken bakte, trok Pa altijd de velden in om kruiden te plukken die hij dan onder zijn eigen portie boekweitbeslag mengde. Ik moet eerlijk zeggen, dat het even geduurd heeft voor ik kon genieten van de typische smaak van die pannenkoeken. Maar tegenwoordig lust ik veel liever koeken met boekweitmeel dan van uitsluitend tarwemeel, en gelukkig wordt die voorkeur gedeeld door man en zoon. Lees verder “Groenkoeken!”

Kruiden kweken in de schaduw

Pulmonaria angustifolia | smalbladig longkruidMin of meer toevallig kwam ik, al blogsurfend, terecht op een Zuid-Afrikaanse blog over kruiden, Timeless Herb Secrets.
In Zuid-Afrika zit men nu natuurlijk volop in het groeiseizoen, en in één van de meest recente artikels heeft Didi Hoffman het over het kweken van kruiden in de schaduw.

Zonne-kruiden in de schaduw?

Ik verwachtte een enthousiaste opsomming te lezen van de verschillende kruiden die het in de schaduw zelfs beter doen dan in volle zon, maar niets van dat. Het artikel noemde weliswaar geen namen van kruiden, maar het leek te gaan over: ‘hoe kweek ik kruiden die eigenlijk meer van volle zon houden op een plek in de schaduw?’
Lees verder “Kruiden kweken in de schaduw”