Bosaardbeitjes, groot en klein – zijn ze lekker, is het schijn?

Fragaria vesca - bosaardbeiAntonV maakte in een recente commentaar op mijn stukje over onze overvloedige aardbeienoogst al de opmerking dat veel mensen teleurgesteld zijn in de smaak van bosaardbeitjes.

De afgelopen jaren heb ik ook al een paar keer mensen ontmoet die mij vertelden dat de smaak van de wilde aardbeitjes in hun tuin zo tegenviel. En telkens bleek, dat ze geen bosaardbeitjes, maar ‘schijnaardbeitjes’ in hun tuin hadden. Op het eerste gezicht, en voor een leken-oog, zijn er inderdaad heel wat gelijkenissen tussen de Potentilla indica (beter bekend onder zijn oude naam Duchesnea indica) en de bosaardbeien.

Op het eerste gezicht… want de verschillen zijn ook overduidelijk.
Aan het blad zal je het verschil inderdaad niet zo snel merken, maar de bloemen en de vruchten verraden de schijnaardbei.
De bosaardbei heeft het bekende aardbeibloempje met een geel hartje en vijf witte kroonblaadjes.
De bloempjes van de schijnaardbei zijn volledig geel, en die bloempjes lijken veel meer op de verwante soorten zoals bijvoorbeeld zilverschoon (Potentilla anserina).

Potentilla indica.  Foto: Wouter Hagens - Public DomainDe schijnaardbei heeft ook rode vruchtjes, die wat op aardbeitjes lijken, maar hier tonen de kelkblaadjes het verschil.
Het kroontje van de bosaardbei is een typisch ‘aardbeienkroontje’, dat vijf kelkslippen en vijf bijkelkslippen heeft (een klein sterretje dus met tien smalle punten). Bij de schijnaardbei heb je ook vijf wat kleinere kelkblaadjes, maar de blaadjes van de bijkelk zijn veel breder en spreiden zich in een vlak uit, waardoor het rode vruchtje als het ware op een presenteerblaadje aan je wordt aangeboden.

Tja, en wat als je ‘aardbeiachtigen’ niet bloeien en geen vruchtjes hebben? Dan is er nog een mogelijkheid om ze te onderscheiden:
Beide planten kunnen zich vermeerderen door uitlopers. Die uitlopers zijn bij de bosaardbei lang en dun, ze kunnen een paar tientallen centimeters lang zijn. Bij de schijnaardbei zijn de uitlopers veel korter en dikker, en groen in plaats van bruinachtig van kleur.
Fragaria vesca - BosaardbeivruchtHierdoor kunnen beide soorten zich snel flink uitbreiden, en (afhankelijk van het soort tuin ;-)!) zelfs wat gaan woekeren. Maar de ‘woekerkracht’ van de schijnaardbei is toch een stuk groter dan die van de bosaardbei, omdat ze een veel dichter geweven tapijt kan vormen.

En wat de smaak van bosaardbeitjes betreft? Inderdaad, ik kan me voorstellen dat die wat tegenvalt wanneer je de warme sappigheid van zongerijpte, zelfgekweekte tuinaardbeien (Fragaria ananassa) verwacht.
De vruchtjes zijn letterlijk wat ‘pittiger’, er zijn veel meer harde zaadpitjes aanwezig per eenheid vruchtvlees, en vaak zijn ze ook iets droger dan hun familieleden. Bovendien zijn ze zo klein, dat de smaak wat minder aanwezig lijkt. Maar als je het geluk hebt dat je de èchte bosaardbei in je tuin hebt, dan zijn het toch hele smakelijke snoepjes, en voor kinderen een heerlijke zelf te plukken tractatie (het feit dat het kroontje vanzelf loslaat, is voor kinderen bovendien extra handig.)
Het lekkerst vind ik ze, als je ze echt zondoorstoofd kan plukken en ze meteen (met verschillende tegelijk) kan opsnoepen.
En de smaak is in elk geval niet te overtreffen met de waterige, halfrijp geplukte aardbeien die je in december nog in de supermarkten vindt, en die van duizenden kilometers ver zijn aangevoerd.

Zelf ben ik heel nieuwsgierig hoe de vruchtjes van de grote bosaardbei (Fragaria moschata) die ik sinds dit jaar ook in de tuin heb, me zullen bevallen. Zowel de wetenschappelijke soortnaam (moschata, muskaat(druif)achtig) als de Duitse benaming Zimterdbeere (kaneelaardbei) beloven immers veel goeds!
De grote bosaardbei lijkt zeer sterk op de bosaardbei, maar is in al haar onderdelen net iets groter. Het is een zeldzaam geworden plant. Ik heb mijn eerste plantje gekocht bij het onvolprezen Ecoflora.

(De foto van de schijnaardbei, Potentilla indica, is van Wouter Hagens die afstand heeft gedaan van zijn auteursrechten, de foto behoort tot het publieke domein.)

Deze buttons respecteren je privacy (zie info):
sig

7 thoughts on “Bosaardbeitjes, groot en klein – zijn ze lekker, is het schijn?

  1. De smaak van bosaardbeitjes, geplukt tijdens onze lange wandelingen door de bossen in Duitsland, is een smaak die je nooit vergeet, verrukkelijk. Hier in de stadstuin heb ik ze 2 jaar geleden verwijderd, ze woekerden heel erg. Volgend jaar wil ik ze planten op de moestuin. Daar is vast wel een stukje grond waar ze mogen woekeren.

  2. Ik heb zonet alweer handenvol gesnoept…
    En ik heb het eerste ‘muskusaardbeitje’ geplukt. En de smaak is inderdaad zalig. Het plantje staat bij een noordermuur, de vruchtjes hebben dus nauwelijks een straaltje zon gezien, en toch zo zoet en smaakvol…
    De afleggertjes van die plant gaan vertroeteld worden, wees daar maar zeker van.

  3. Die muskaataardbei is inderdaad een voltreffer. Smelt in de mond en heeft een fantastisch aroma. Van bij Ecoflora bracht ik ooit een ‘Mara des Bois’ of ‘grote bosaardbei’ mee. Die wordt soms ook als muskaataardbei omschreven. Maar er is toch een verschil in groeikracht (die muskaataardbei is echt wel een fors groeiende plant die de bodem bliksemsnel inpalmt: 3 planten bedekten hier op 1 seizoen 6 vierkante meter!) terwijl die Mara des Bois meer op de ‘gewone’ aardbei lijkt ttz. minder uitlopers maakt.
    Hier ten huize is het op dit moment ook al aardbei wat het dessert biedt. Vorige week heb ik mijn aardbeienfreak voor vaderdag getracteerd op zelfgemaakt aardbeienijs (maar daarover vertel ik wel eens meer als ik door de laatste deadline ben (morgen) en weer tijd vind om te bloggen. Bloeilijstje van de maand (nu een verfrommeld papiertje) heb je dan ook te goed.

  4. @ AnneTanne
    Muskusaardbeitje? Zijn dat die grote bosaardbeitjes die je geplant had? Mijn kleine bosaardbeitjes die ‘zomaar uitkomen’ waren vorig jaar zeer lekker en zoet. Ik vind ze veel smaaKvoller dan veel gekochte Elsanta’s, die dikwijls flauw en waterig smaken.

    Nu heb ik nog geen aardbeitjes gezien. En van die ‘schijnaardbeien’ heb ik ook staan. De bloempjes bloeien nu geel. Heb ik hier weer veel geleerd! Ik kende het onderscheid grote- kleine bosaardbei niet, en wist ook niet dat die geelbloeiende rankers ‘schijnaardbeitjes’ waren …

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.