Categorie: Moestuin – Vegetable Garden

Zwartmoeskervel doorheen de geschiedenis

Dit bericht is deel 3 van 7 in de reeks Zwartmoeskervel

Vergeten groente? Vergeten groente!

Vorige week schreef ik al, dat je zwartmoeskervel terecht een vergeten groente kan noemen.
In de klassieke oudheid vinden we heel wat verwijzingen naar het gebruik van deze plant, zowel in de keuken als medicinaal.
En ook in de Middeleeuwen was zwartmoeskervel zeker geen onbekende.

Botanische prent van Zwartmoeskervel
English Botany, or Coloured Figures of British Plants, ed. 3, vol. 4: t. 631 (1865)
Maar tegenwoordig vind je geen zwartmoeskervel in de supermarkt, en ook in de meeste moestuinen is het een grote onbekende.
In Vlaanderen vind je het hier en daar in Velt-middens, dankzij ambassadeurs als Lieven David en Hugo D’hooghe.
De meeste recepten voor zwartmoeskervel vind je op Engelse websites, en die gaan er vrijwel stuk voor stuk vanuit dat je de zwartmoeskervel in de vrije natuur gaat oogsten. In Engeland zou je de plant in de kuststreken in het zuiden nog regelmatig kunnen tegenkomen. In België is ze in het wild zo goed als onvindbaar, getuige dit kaartje van de ‘vindplaatsen’ in België in de laatste drie jaar. In Nederland wordt de plant hier en daar aan de kust, en vooral op Texel aangetroffen, maar het is ook in Nederland een zeer zeldzame plant. Niet in het wild oogsten dus!
Het is weliswaar geen ‘echte’ inheemse plant, maar een zogenaamde archeofyt: een plant die zich voor 1492 en met behulp van de mens in onze contreien gevestigd heeft.

Zwartmoeskervel in de prehistorie

Oorspronkelijk is Zwartmoeskervel – zoals de meeste archeofyten – afkomstig uit Klein-Azië en het gebied rond de Middellandse zee.
Op ‘Seedaholic.com’ wordt beweerd dat er aanwijzingen zijn dat de plant al werd verzameld in het neolithicum (vanaf 11.000 voor Christus), en dat ze al gekweekt werd in het ijzertijdperk.

De klassieke oudheid

In de vierde eeuw voor Christus was Zwartmoeskervel een erg populaire groente in het rijk van Alexander de Grote (daar komt dus de Engelse naam Alexanders vandaan!), en de Griekse botanist Theophrastus maakte in die periode melding van het gebruik van de plant. De stengels werden als groente bereid (zoals tegenwoordig bleekselder), en de zaden werden gebruikt als kruiderij.
Hoe het de Zwartmoeskervel daarna verging lees je hier…

Zwartmoeskervel in de keuken

Dit bericht is deel 2 van 7 in de reeks Zwartmoeskervel

De smaak van Zwartmoeskervel

Verwacht geen anijs-achtige kervelsmaak als je zwartmoeskervel op je bord krijgt. De smaak zweemt wat naar die van zevenblad en pastinaak, met misschien een vleugje selder. Andere mensen noemen de smaak weer een kruising tussen peterselie en engelwortel.
Zelf zou ik de smaak als ‘aards, grondig’ beschrijven. Het mist de frisheid van selder, en heeft daarentegen een licht-bittere toets. Maar je zal dus zelf moeten gaan uitproberen hoe deze groente jou bevalt.

Zwartmoeskervel
Zwartmoeskervel

Gebruik van Zwartmoeskervel

Je kan het blad van zwartmoeskervel gebruiken als toevoeging in allerhande soepen en stoofpotjes, maar eigenlijk is elk deel van de plant eetbaar. (Net als van die andere schermbloemige die ik hier op mijn blogje eens beschreef: de Roomse Kervel).
Zelf heb ik nog niets anders dan het blad gebruikt: Mijn planten hebben nog nooit gebloeid, dus geen bloeistengels of bloemen, en de wortel opgraven zou ik jammer vinden…
Meer over het culinaire gebruik… en een receptje!

Zwartmoeskervel – vers groen in winterse dagen

Dit bericht is deel 1 van 7 in de reeks Zwartmoeskervel

Zwartmoeskervel – een vergeten groente

Zwartmoeskervel - blad
Zwartmoeskervel – Smyrnium olusatrum

Eigenlijk hou ik niet van de benaming ‘vergeten groente’.
In de eerste plaats zijn vele ‘vergeten groenten’ echt zo vergeten niet. En andere ‘vergeten groenten’ zijn vaak niet vergeten, maar ‘nog maar net in Europa bekend geraakt‘.

Maar zwartmoeskervel… Tja, zwartmoeskervel mag je wat mij betreft wel degelijk een vergeten groente noemen…
Maar voor ik de zwartmoeskervelse geschiedenis induik (nee, niet vandaag, dat is voor volgende week!), eerst wat meer over de teelt van deze uiterst gemakkelijke groente.

Zwartmoeskervel in de tuin

Ik zag zwartmoeskervel voor het eerst in de tuin van Lieven David, ondertussen toch al wat jaren geleden. En Lieven zou Lieven niet zijn, als hij mij niet verschillende keren wat zaad van die plant zou hebben meegegeven.
Mijn ervaringen met zwartmoeskervel

Wisselteelt? Teeltwissel?

Je kan geen boek over moestuinieren – al dan niet ecologisch – openslaan, of je leest met grote nadruk hoe belangrijk het is wisselteelt toe te passen.
Tja, dat is allemaal leuk en aardig, maar wat heb je aan die mooie boekjes-theorieën als je groenten weigeren om die boeken te lezen?

Moet je even kijken hoe de groenten in onze moestuin zich gedragen…
Van overblijvende groenten als Splijtkool (Brassica oleracea var. ramosa) of Kaukasische rankspinazie (Hablitzia tamnoides) kan je natuurlijk niet verwachten dat ze op eigen wortel van het ene naar het andere perceel verkassen.

boomspinazi (fluomelde), rode melde, grote strandkool
Boomspinazie, rode melde en wie goed kijkt ziet wat wilde rucola (grote zandkool)
En van guerilla-groenten als boomspinazie (Chenopodium giganteum) en Nieuw-Zeelandse spinazie (Tetragonia tetragonioides), en als ik toch aan het oplijsten ben ook rode melde (Atriplex hortensis), winterpostelein (Claytonia perfoliata) en wilde rucola (Grote zandkool – Diplotaxis tenuifolia) weet je dat die zich van enige ordening geen ene moer aantrekken en als je ze één keer gezaaid hebt jaar na jaar terug in je tuin opduiken, zonder zich ook maar te interesseren in het perceel dat jij dit jaar voor hen voorzien hebt. Lees verder “Wisselteelt? Teeltwissel?”

Wortelluis – een detectiveverhaal…

Lasius flavus - Gele weidemierJarenlang heb ik me het hoofd gebroken over een vreemde soort plantensterfte in mijn tomatenserre. Intussen lijkt het erop, dat er sprake is van wortelluis (niet: oranje peentjes-luis maar ‘plantenwortelluis’) – maar op het interwebse vond ik aanvankelijk nauwelijks Europese – laat staan Nederlandstalige – informatie over dat beestje.
Ging het om een door internationaal verkeer en klimaatswijziging oprukkend exotisch fenomeen? Of is het iets ‘inheems’ dat weinig bekend is?
Op het gevaar af hier een voor iedereen volkomen oninteressant postje te plegen, wil ik mijn observaties van de afgelopen jaren toch eens op een rij zetten.

Lees verder “Wortelluis – een detectiveverhaal…”

Van Houtduiven en Slakken…

pompoenenperceel na de houtduiven-invalTijdens de VELT Eco-Tuindag afgelopen zondag vertelden een paar mensen ons, dat de houtduiven in hun tuin altijd zo’n ravage aanrichtten. “Daar hebben wij hier helemaal geen last van!” was onze reactie daarop. “In de herfst zitten er wel altijd houtduiven te scharrelen onder de eik en de beuken, maar de rest van het jaar zien we die nauwelijks… Hoewel… Sinds een paar dagen vliegen er soms duiven op uit een aalbessenstruik!”
Allicht zat er hier of daar in de haag – of in een bessenstruik – toch stiekem een houtduif mee te luisteren, want twee dagen later had die samen met een paar companen stevig huisgehouden op het pompoenenperceel. Lees verder “Van Houtduiven en Slakken…”

Tomaten – Een voorzichtig begin

Eigenlijk stond het al voor twee weken geleden op het programma, maar een hardnekkige griep was er met al mijn energie vandoor. Ik heb het over het zaaien van mijn tomaten…
Bovendien wacht ik al weken tevergeefs op de 50 verschillende tomatenrassen die ik via een swap zou gaan ontvangen… (Blijkbaar raakte het pakketje dat één van de deelnemers instuurde een tijdlang zoek in de post, en toen dat terecht was, vertrok de organisator van de swap net met vakantie. In een laatste mail beloofde ze in elk geval dat de zaden ten laatste op 15 maart verstuurd zouden worden. Maar met een beetje pech liggen ze dan pas in de laatste week van maart in mijn brievenbus…)

tomaten zaaien
Niet langer gewacht dus, maar een keer heel kritisch mijn voorraad nagelopen, en daar een twintigtal rassen uit gekozen.
Zaad van tomaten kiemt zo betrouwbaar, dat ik volsta met drie zaadjes van de rassen waar ik maar één plant van ga overhouden, en 6 zaden van de rassen waar ik meer planten van wil.

Als alles goed gaat, gaan we deze zomer van volgende tomaten snoepen:
Lees verder “Tomaten – Een voorzichtig begin”

South American Banana x Sweet Baby

(To English text)

Wie een beetje ‘into tomatoes’ is, heeft allicht in de gaten dat het om een kruising binnen die soort gaat…

Zoonlief ging in de zomer van 2011 aan het experimenteren met het kruisen van tomaten.
‘South American Banana’ is een tomaat waar hij een teer plekje voor heeft… Toen we voor het eerst een tomatenproeverij meemaakten, en we daar zaadjes verzamelden, bleek deze tomaat een tikkeltje weerbarstig: pas na lang zoeken kon zoonlief er twee zaadjes in ontdekken, en die vormden het uitgangspunt voor onze planten van de afgelopen jaren.
Maar in de zomer van vorig jaar ging hij dus aan het kruisen. ‘S.A.B.’ was de moederplant, en als vaders koos hij enerzijds ‘Black Cherry’, anderzijds ‘Sweet Baby’. Dat het om twee kerstomaatjes ging, was niet zonder reden: door als vaders rassen te kiezen met een totaal ander formaat zou immers al snel duidelijk zijn of hij er inderdaad in geslaagd was een hybride te verkrijgen.

Deze zomer zou dus de zomer van de waarheid worden… En jawel, al heel snel werd duidelijk dat de ‘kinderen’ behoorlijk van hun moeder verschilden. Lees verder “South American Banana x Sweet Baby”

Great Expectations

(To English text)

Tijdens zijn jaarlijkse tomatenproefdag in augustus, vertelde Lieven David over de Tomatenswap waar hij elk jaar aan deelneemt.
Het ruilgebeuren wordt gecoördineerd door een Amerikaanse dame, die daar volgens mij behoorlijk wat tijd insteekt.

Tomatenruil 2012
Tomatenruil 2012

Wat Lieven vertelde, was dat er verwacht wordt dat je van 10 tomaten rassen telkens 5 x 6 zaden opstuurt.
Die zaden worden onder alle deelnemers verdeeld, en je krijgt 50 x 6 zaden retour.
Ik zorgde er dus voor, dat ik van een aantal leuke rassen minstens 30 zaden ‘teveel’ had, zodat ik ook aan de ruil kon deelnemen.
Alleen… ik had niet zo goed naar Lieven geluisterd Lees verder “Great Expectations”