Series: Wilde bijen

Wilde bijen in mijn tuin – nestelend in de aarde

Jarenlang heb ik in mijn tuin geen wilde bijen gezien…
Waarschijnlijk zaten ze er wel, maar ik herkende ze niet voor wat ze waren. Niet dat ik ze niet hoopte te zien, niet dat ik er niet naar zocht, maar ik had bij ‘wilde bijen’ een heel ander beeld dan wat het uiteindelijk bleken te zijn.
Een wilde bij, dat zou wel iets zijn van de grootte van een honingbij, maar wellicht wat anders van kleur?
Intussen weet ik, dat sommige bijtjes nauwelijks groter zijn dan een flinke mier, en dat heel wat solitaire bijen kleiner zijn dan een honingbij.

De vele bijenhotels die tegenwoordig overal in tuinen en op het internet opduiken doen misschien vermoeden dat alle solitaire bijen nestelen in holle rietstengels of in gangen in hout (geboord door kevers/keverlaven, of door een goeie ouwe Black&Decker of Metabo), maar heel wat wilde bijen in mijn tuin zijn beestjes die in de grond leven.

Zandbijen

De zandbijen, Andrena sp., zijn met een 70tal soorten het grootste geslacht wilde bijen in Nederland en Vlaanderen. Een aantal soorten maken gangen verticaal in de grond, andere hebben een wand van zand of leem nodig om een nest te maken (Dat zijn dus de soorten die in de leembakjes op de Fruitberg kunnen komen nestelen.).
Sommige soorten zijn amper een halve centimeter lang (en dat zijn de soorten die ik gemakshalve als ‘een wilde bij’ benoem), andere kunnen wel een centimeter groot worden, het vrouwtje eventueel zelfs een tikkeltje groter (maar ze blijven dus een stuk kleiner dan een honingbij).

Andrena cineraria - Asbij
Andrena cineraria | Asbij

Klik voor meer over de Asbij… en nog andere wilde bijtjes

Koekoeksbijen… krakers van ondergrondse nesten

Koekoeksbijen, zo noemt men een aantal geslachten van wilde bijen die zich inderdaad als een koekoek gedragen: wanneer een andere bijensoort de nestkamer heeft klaargemaakt en volgestopt met stuifmeel, breekt de koekoek in en deponeert er haar eigen eitjes zodat de larven wanneer die uitkomen zich kunnen volvreten aan het opgeslagen stuifmeel. (De eventeel reeds aanwezige eitjes worden niet opgegeten: in tegenstelling tot wespen zijn bijen vegetariërs… Maar doordat de koekoeksbijen een snellere ontwikkeling doormaken, blijft er onvoldoende voeding over voor de larven van de gastheersoort.)
Gisteren nam ik twee geslachten van wilde bijen onder de loep. Ik vertelde over zandbijen en groefbijen. Beide soorten graven in het zweet huns aanschijns en volledig eigenpotig een nestkamer in de aarde. En waar zandbijen en groefbijen in de aarde nestelen, verschijnen na een tijd vaak ook koekoeksbijen…

Nomada flava - Gewone wespbij, een koekoeksbij
Nomada flava – Gewone wespbij

Wespbijen

De Wespbijen zijn een geslacht van koekoeksbijen die het op zandbijen gemunt hebben.
Meer over Wespbijen en Bloedbijen

Info-avond Wilde bijen

Vorige week schreef ik hier nog over wilde bijen (en een derde artikeltje is in de maak – beloofd is beloofd!), en vandaag vind ik toevallig onderstaande uitnodiging in mijn mailbox. Voor mensen in het Hageland zeker een aanrader. (Let op, het is morgenavond al, en vooraf inschrijven is nodig!)
Meer info (en enkele andere data) vind je ook nog via deze link.

uitnodiging info-avond wilde bijen

De info-avond gaat drie keer door (en dus niet alleen op de datum op de uitnodiging):

  • woensdag 17 april 2013 om 19.30 u.: Bezoekerscentrum Webbekoms Broek in Diest (Vanaudenhovenlaan 48)
  • vrijdag 26 april 2013 om 19.30 u.: Villa Coremans in Aarschot (Gelrodeweg 2)
  • woensdag 22 mei 2013 om 19.30 u.: Gemeentehuis Tremelo (Veldonkstraat 1)

Deelname is gratis, maar inschrijven verplicht via Nobby Thys, biodiversiteitsmedewerker Regionaal Landschap Noord-Hageland.

Een vosje in de kippenren!

    Vos, loze vos, heel je pels is ros.
    Al kijk je nog zo lief, je blijft een kippendief!*

Jaren geleden hebben we inderdaad een keer een vos op bezoek gehad die er met een paar van onze kippen aan de haal ging. Maar het vosje dat ik de laatste dagen in de tuin – en in de kippenren – aantrof was een stuk zachtaardiger. Geen vleeseter bovendien, maar 100 % vegetariër.

Andrena fulva - Vosje ♀

Maar met die vierpotige vos heeft deze wilde bij wel zijn rosse pels gemeen!
Lees meer over het Vosje

Met een bijenhotel lok je geen bijen…

Met een bijenhotel kan je zorgen dat de bijen die in je tuin verzeild raken er ook gaan blijven… maar om ze in je tuin te krijgen is er toch nog iets anders nodig!

Stel je even voor dat je vakantie wil gaan en er wordt je in een prachtig ‘aparthotel’ verblijf aangeboden, maar voor je maaltijden moet je wel zelf zorgen?

Osmia rufa - Rosse metselbij
Osmia rufa – Rosse metselbij

Ik zou er in dat geval zeker van willen zijn dat in de omgeving van het hotel minimaal een goed-voorziene kruidenier te vinden is, en bij voorkeur ook nog een paar gezellige (en lekkere!) restaurantjes.
Wel, voor bijen geldt net hetzelfde… Als in de buurt van een bijenhotel geen geschikte drachtplanten te vinden zijn, is het bijenhotel gedoemd tot leegstand!

Meer over drachtplanten voor wilde bijen

Bij-denkingen

Apis mellifera | Europese honingbijBijna tegen de verwachtingen in heeft het Europees Parlement een verbod op het gebruik van neo-nicotinoïden goedgekeurd. Of toch voor enkele neo-nicotinoïden. En in elk geval binnen een paar maanden. En in elk geval voor de duur van twee jaar.

En natuurlijk ben ik daar blij om…
En natuurlijk vond ik alle acties die er de voorbije tijd waren prachtig…
En tegelijkertijd voel ik iets van ergernis als ik dan lees over de noodzaak om actie te voeren voor de ‘bijen die een onmisbare schakel zijn in de voedselproductie.’

Klik om meer te lezen…

Het bijenhotel gevonden!

Het was echt mijn bedoeling om mijn bijen-serie af te ronden met mijn bij-denkingen van gisteren… Maar toen wist ik nog niet dat ik vandaag zou ontdekken waar er in mijn tuin een bijenhotel staat…

Eigenlijk moet ik de Fruitberg dankbaar zijn, want van hem kwam eigenlijk een belangrijk hint…
Leembakjes‘… een verticale aardewand dus…
En inderdaad wist ik intussen al, dat een aantal wilde bijen die hun nest in de aarde maken daarvoor een steile aarden wand uitzoeken. En laten we nu vorig jaar een zwemvijver gegraven hebben… En laat de aarde die daar uitkwam in de tuin gebleven zijn… enlaat die wal een vrij steile, zuid-gerichte helling hebben die nog niet volledig begroeid is.
Ik besloot daar dus even een kijkje te gaan nemen…
En na ‘even’ besloot ik ook om maar even mijn fototoestel te gaan halen, want al snel werd duidelijk dat het daar niet een eenzaam bijenhutje op de hei was, maar minstens een flinke woonwijk, met zelfs de nodige kraakpanden…

Eerst zag ik deze bij een gangetje invliegen:
Andrena sp. ? - Zandbij?

Klik voor meer foto’s

Grote Wolbij

Grote Wolbij - Anthidium manicatum ♂
Grote Wolbij – Anthidium manicatum ♂



Het lijstje van wilde bijen die ik in mijn tuin gezien heb is weer een soort rijker geworden.
Gisteren zag ik op het oranje havikskruid plots een tamelijk grote wilde bij (bijna 2 cm lang), met een opvallende geel-zwarte tekening. Dat maakte determineren natuurlijk tamelijk gemakkelijk, en al snel wist ik zeker dat het een mannetje van een Grote Wolbij was.

Een bijzondere of zeldzame soort is het zeker niet. De Grote Wolbij verzamelt de ‘wol’ van harige planten, en omdat zulke planten in tuinen wel vaker worden aangeplant, is ze daar vaak te vinden, en wordt dan ook als een cultuurvolger beschouwd.
Lees verder “Grote Wolbij”