Series: Het Ratelaar-experiment

Het ratelaar-experiment – de theorie

Dit bericht is deel 1 van 6 in de reeks Het Ratelaar-experiment

Rhinanthus minor - Kleine ratelaar. Foto: NaturalhistorymanVorige week ontving ik de zakjes ratelaar-zaad die ik besteld had bij De Morgenster. (Later ontdekte ik, dat ook Ecoflora het zaad in zijn assortiment heeft.)
Ik hoop met behulp van dat zaad mijn hooilandjes sneller te kunnen omvormen tot bloemrijke weides.

Lees verder “Het ratelaar-experiment – de theorie”

De voorbereidende faze

Dit bericht is deel 2 van 6 in de reeks Het Ratelaar-experiment

grassen wieden in de weideGisteren vertelde ik al, waarom ik kleine ratelaar (Rhinanthus minor) wilde inzaaien in de bloemenweide.
Ratelaar is een eenjarige plant, en het zaad ervan blijft maar kort kiemkrachtig. Bovendien heeft het een koudeperiode nodig om te kunnen ontkiemen. Je moet het dus in de herfst meteen zaaien.

In ‘Making Wildflower Meadows’ beschrijft Pam Lewis dat er in de eerste jaren maar weinig van de ratelaar-zaden die ze zaaide, tot volwassen plantjes ontwikkelden. Dat veranderde echter toen ze een opvallend verschijnsel constateerde: in een bepaalde zomer verscheen er plots een smal lint van ratelaarplantjes op de plaats waar in het verleden een wissel van een vos (of een das) door de weide liep, en waar het gras door de langdurige betreding al ‘vanzelf’ wat minder dicht groeide.
Lees verder “De voorbereidende faze”

Het ratelaarexperiment: inzaaien

Dit bericht is deel 3 van 6 in de reeks Het Ratelaar-experiment

bloemenweitje voor het zaaienWie de voorbije dagen de commentaren op dit blogje heeft gelezen, las al dat HansVR met er op attent maakte, dat het tijd werd om mijn bloemenweitje te gaan inzaaien.

Maar toeval of niet, op het ogenblik dat Hans dat schreef, was ik bezig met de laatste voorbereiding vóór het inzaaien.
Lees verder “Het ratelaarexperiment: inzaaien”

Het ratelaarexperiment – update – on the yellow rattle-trial.

Dit bericht is deel 4 van 6 in de reeks Het Ratelaar-experiment

(to English text)

Rhinanthus minor - Ratelaar, yellow rattle. Photo Thornypup, CC license
Rhinanthus minor - Ratelaar, yellow rattle. Photo Thornypup, CC license
In het najaar postte ik een reeks berichten over hoe ik wilde proberen het aandeel van grassen in mijn bloemenweide te verkleinen door het inzaaien van kleine ratelaar (Rhinanthus minor), een halfparasiet die op de wortels van allerhande grassen leeft.

Hans VR reageerde – intussen al weer bijna twee maanden geleden – dat in zijn thuis het ratelaar-experiment opnieuw op een mislukking was uitgelopen, en wilde graag mijn ervaringen horen.

Op het ogenblik van zijn reactie probeerde ik mezelf nog steeds wijs te maken, dat er hier of daar wellicht toch een ratelaarplantje in de weide opgedoken was, dat ik het alleen nog niet ontdekt had.
Maar toen ik tijdens de open-tuindagen van Velt zowel in de tuin van Rik Wouters, als in die van ‘De Ratelaar‘ (what’s in a name?) de ratelaar uitbundig zag bloeien, moet ik tenslotte toch eerlijk zijn tegenover mezelf: Het resultaat van mijn eerste ratelaar-zaai is nul, niks, nihil, nougatbollen.

Was het zaad niet echt vers toen ik het kocht? Ratelaar is immers maar heel kort kiemkrachtig…
Of was het voorjaar te droog? In elk geval kan het – zoals Hans al opmerkte – niet aan een gebrekkige stratifiëring liggen: een zaad waarvoor de koude van afgelopen winter te kort of niet koud genoeg was, is geen plant van onze streken… Maar hoewel ik voor kleine ratelaar koos, omdat die beter tegen droogte kan dan grote ratelaar, meen ik te hebben begrepen dat het plantje in de periode tussen de kieming en het ogenblik dat de worteltjes in de graswortels binnendringen toch erg gevoelig is voor uitdroging.

Geen ratelaar dus dit jaar. Toch wil ik het volgend jaar opnieuw inzaaien. Even overwoog ik, om de bewoners van ‘De Ratelaar’ te contacteren met de vraag of ik deze zomer in hun tuin wat zaad mag verzamelen, maar volgens mij groeide daar grote ratelaar (Rhinanthus angustifolius, en als kleine ratelaar het hier al te droog vindt, dan zeker de grote. Vorige zomer had ik het zaad bij de Morgenster gekocht.
Ik weet dat Ecoflora het ook verkoopt, maar in hun ratelaarzaad heb ik al vooraf weinig vertrouwen: Tijdens de open dagen eind maart werden daar nog steeds zakjes ratelaarzaad verkocht, terwijl dat zaad maar een half jaar kiemkrachtig blijft, en het bovendien voor de winter moet gezaaid worden… De zakjes droegen ook geen datumstempel, dus wie garandeert me dat het zaad dat er over een paar maanden te koop ligt, niet opnieuw die onverkochte zakjes zijn.
Inderdaad, ook bij de Morgenster heb je die garantie niet – al zie ik op hun website dat het zaad van de kleine ratelaar tijdelijk is uitgeput. Nieuw zaad is dus allicht vers zaad…

Over Rieger-Hofman en Emorsgate Seeds heb ik al veel goeds gehoord, maar dat zijn respectievelijk een Duitse en een Britse kwekerij, en die zaden kunnen dus genetisch weer net een tikkeltje afwijken van onze ‘autochtone’ plantengroei. (Lees hierover de discussie bij mijn stukje over inheemse en uitheemse planten…)

Toch een kleine troost: van de zaden die ik vorige herfst gezaaid heb samen met de ratelaar is nog nauwelijks wat te zien, maar ik heb wel al wat jonge plantjes agrimonie ontdekt in de weide (die zat zeker niet in mijn zaadmengsel), en ook iets dat mij een soort walstro lijkt te zijn (en daarvan heb ik zo’n vaag gevoel, dat ik dat misschien wel gezaaid heb – voortaan toch echt een lijstje bijhouden).

The yellow-rattle trial

Last fall I wrote a few posts about sowing yellow-rattle in my flower meadow. They are all in Dutch, but you can read more about the reasons for sowing this plant in a meadow to increase species diversity in this excellent British article.

I promised then to report back this spring, so here I am…. and I have to admit that the rattle-experiment was a complete failure. I don’t find a single rattle-flower anywhere in my meadow.
I can only guess for the reason for this result.
Rattle-seed needs a prolonged cold period before germinating. Well, if there was one winter with such a period, it was last winter.
Maybe the seed wasn’t fresh anymore when I bought it? Rhinanthus-seeds must be sown very fresh, when it is not more than a few months old. Maybe I have been sold seeds of the previous year?
Or maybe spring wasn’t moist enough? In the period between the germination and the moment that the parasitic roots of the plant enter the grass-roots, they are said to be very susceptible to drought…

So no yellow rattle this year. But I will sow it again in fall.
I don’t know yet where I will buy my seeds. I prefer a local nursery (i.e. Belgium or the Netherlands), but several people told me that Rieger-Hofman (Germany) and Emorsgate Seeds (UK) are excellent providers of native plantseeds. Of course, there can be minor genetic differences between British and Flemish species, although I think that Germany would be less of a problem…

To be continued!

Ratelaar – Na Jaren de langverhoopte Update!

Dit bericht is deel 5 van 6 in de reeks Het Ratelaar-experiment

De ouwe getrouwen van dit blogje herinneren zich wellicht het blogreeksje over mijn Ratelaar-experiment.

Grote Ratelaar - Rhinanthus angustifolius
Grote Ratelaar – Rhinanthus angustifolius
In een poging om de grassen in de bloemenweide wat te onderdrukken – en dan vooral die vermaledijde Gestreepte Witbol, doe ik al jarenlang pogingen om Ratelaar tussen het gras te introduceren.

Tot vorig voorjaar waren al die pogingen vergeefs. Maar vorig jaar, nadat ik in het najaar een dikke briefomslag vol zaden uit de Biodiverse tuin had uitgestrooid, ontdekte ik één klein plantje.
Was er dat niet geweest, dan had ik verdere pogingen wellicht opgegeven. Maar dat bescheiden succesje was net voldoende om me voor te nemen nog één poging te wagen.

Vorige zomer verzamelden we een beetje zaad tijdens een weekendje aan de kust en zaaiden dat meteen in de tuin uit. (Ik ga er gemakshalve van uit dat moeder natuur het best weet wanneer het goed moment om te zaaien daar is, en dat de plant er daarom voor zorgt precies op het goede moment de zaden af te laten rijpen.)
En toen ik ging zaaien dacht ik plots aan iets wat ik las in ‘Making a Wildflower Meadow‘ van Pam Lewis. Na een aantal vergeefse pogingen om ratelaar te zaaien was die in de bloemenweide van Sticky Wicket toch een keer ontkiemd. Niet op een plek waar het gras erg krachtig groeide, maar wel op een wildwissel die doorheen de weide liep, en waar dus een veel armere plantengroei te zien was.
Een wildwissel loopt er niet door die postzegel van een bloemenweide, maar wel een, tja, zeg maar AnneTanne-wissel. Door dag na dag hetzelfde loopje door de weide te lopen creëer ik in de loop van de zomer een paadje. En in het vochtigste deel van de weide heb ik wat Ratelaar gezaaid, op en rond dat paadje.

Jullie hebben al lang begrepen dat ik dit stukje nooit zou hebben geschreven als mijn laatste poging geen succes had gehad. (Of zouden het nakomelingen zijn van het zaaisel uit de biodiverse tuin? Een jaar te laat ontkiemd, of nakomelingen van die allereerste bloeier?)

Grote Ratelaar - Rhinanthus angustifolius
Grote Ratelaar – Rhinanthus angustifolius
Een week voor de Ecotuindag heb ik de bloemenweide gemaaid. Ik durfde niet langer wachten, met een fors onweer voorspeld in de loop van de week, en gestreepte witbol die al ‘ver heen’ was. Alleen een toef margrieten wilde ik laten staan om te tonen dat er écht wel een boel bloemen in de weide bloeiden.
Maar voor ik met de zeis ten strijde trok, ging ik in het laagste deel van de weide kijken of de kievitsbloemen al ver genoeg waren afgerijpt. En het was toen dat ik plots merkte dat daar – precies waar vorig jaar mijn wandelpaadje lag en over een lengte van een meter of twee – een paar tientallen ratelaar-planten stonden.

De zeis werd dus voor dat stukje even terzijde gelegd, en met een sikkeltje heb ik de witbol tussen de bloeiende planten weggemaaid.

Doordat de bezoekers van onze tuin afgelopen zondag de gemaaide weide een ideale fietsenstalling leken te vinden, is er wel één plant gesneuveld, maar gelukkig staan er nog een heleboel die – dat hopen we tenminste – ons in de komende jaren nakomelingen gaan bezorgen…

Ratelaar – een onverwachte wending…

Dit bericht is deel 6 van 6 in de reeks Het Ratelaar-experiment

Dat het voorjaar zo lang koud en droog bleef, lijkt alvast één voordeel te hebben: rond deze tijd van het jaar stond de bloemenweide er nog nooit zo kleurig bij. Hoewel ik het komende weekend toch echt mijn zeis moet bovenhalen, is het voor het eerst dat ik zo lang kon wachten vooraleer het gras zo hoog stond dat ik moest maaien. (Een paar jaar geleden maaide ik soms half mei al, nadat de regen de helft van het gras had platgeslagen. Maar dit jaar deden de stortbuien van begin vorige week het gras nog niet legeren.)
Bloemenweide - begin juni 2015
Maar de mooiste verrassing vond ik toch wel op het ratelaar-front.
Lees verder “Ratelaar – een onverwachte wending…”